آشنايي با بيماري تب­ برفكي

بيماري تب­برفكي يكي از مسري­ترين و پرضررترين و مهمترين بيماري­هاي دام­هاي زوج سم اهلي است كه با ايجاد تاول و زخم در دهان و سم و پستان و پوزه و گاهي در اطراف پايه شاخ همراه است. اين بيماري در قلب نوزاد دام­ها يعني گوساله­ها و بره­ها و بزغاله­ها ممكن است ايجاد نكروز و مرگ بافتي نمايد و باعث تلفات آنها شود. بنابراين هنگامي كه بيماري در فصل زايش گوسفندان و بزها شايع مي­شود باعث تلفات و خسارات سنگين در بره­ها و بزغاله­ها مي­­گردد.

نشانه­هاي باليني بيماري تب­برفكي در حيوانات مختلف، تقريبا مشابه است. با اينهمه اين علايم در گوسفند و بز بسيار خفيف­تر از گاو است و ظهور تاول در دهان و پستان و سم كه مهمترين نشانه بيماري است در گوسفند و بز كمتر ديده مي­شود و لنگش مهمترين نشانه ظاهري بيماري در گوسفند و بز مي­باشد.

بيماري تب­برفكي مي­تواند به روش­هاي مختلف وارد يك گله سالم شود. مهمترين اين راه­ها به قرار زير است: 1 - ويروس تب­برفكي همراه ذرات يا قطرات­ريز تنفسي دام­هاي آلوده مي­تواند منتشر و باعث آلودگي دام­هاي سالم شود. با توجه به خشكي و گرماي هوا اين روش انتقال در ايران زياد اهميت ندارد. 2 - دامداران، دلالان، دامپزشكان، تكنسين­هاي دامپزشكي و تلقيح مصنوعي و بازديدكنندگان از دامداري و وسايل و ابزارهاي آنها مي­توانند باعث انتقال بيماري به دام­ها و گله­هاي ديگر شوند. 3 – كاميون­هاي حمل كود به علت ريخت و پاش كود آلوده مي­توانند باعث انتقال بيماري شوند. 4 - دامي كه وارد يك دامداري و يا پرواربندي مي­شود بخصوص اگر از ميادين دام خريداري شده باشد ممكن است آلوده شده باشد، حتي احتمال دارد  دام در مسيرحمل تا دامداري و به علت آلودگي كاميون حمل و نقل آلوده شود. دامي كه در ميدان دام و يا در مسير و در داخل كاميون آلوده مي­شود ممكن است به دلايلي هيچگونه علايم باليني نشان ندهد ولي ويروس در بدن آن تكثير يابد و دفع شود و باعث بيماري در دام­هاي دامداري جديد كه وارد آن مي­شود گردد. 5 - گاهي محل دامداري كه دام­ها وارد آن مي­شوند آلوده است و باعث بيماري دام­هاي ورودي مي­گردد. اين به خصوص در پرواربندي­ها اتفاق مي­افتد كه هميشه دام­ها در آن در حال جابجايي است. 6 - در بيشتر بيماري­هاي عفوني و در هنگام بيماري تب­برفكي قبل از آنكه بيماري از نظر باليني در دام قابل مشاهده باشد مي­توان ميكروب بيماري را در خون و ساير بافت­هاي دام مشاهده كرد. بنابراين ريختن خون دام­ها در كوچه و خيابان و مزارع مي­تواند باعث آلودگي محيط و انتقال بيماري شود. 7 - معمولا امعاء و احشاء و اعضاي دامي كه در اثر بيماري تب برفكي تلف مي­شود مملو از ويروس عامل بيماري است. بنابراين رها كردن لاشه­ها و عدم دفن آنها مي­تواند باعث انتشار بيماري گردد.

براي پيشگيري و كنترل وريشه­كني بيماري تب­برفكي بايد از آلودگي محيط جلوگيري كرد. براي جلوگيري از آلودگي محيط بايد لاشه­هاي تلفات را دفن كرد و از كشتار دام­ها در بيرون از كشتارگاه­ها پرهيز نمود. همچنين بايد در هنگام ورود افراد به دامداري و حمل ونقل كود دقت نمود تا موارد بهداشتي را رعايت نمايند و باعث انتقال بيماري به دامداري نشوند. كاميون­هاي حمل دام و كود نبايد از ميان دام­هاي سالم رد شوند.

واكسن تب­برفكي به صورت كامل نمي­­تواند از وقوع بيماري جلوگيري نمايد و اگر ميزان ورود ويروس به بدن از حد معيني افزايش يابد با وجود واكسيناسيون، بيماري در دام­ها ظاهر مي­شود. بنابراين براي آنكه بيماري رخ ندهد بايد از آلودگي محيط با ويروس تب­برفكي جلوگيري كرد. براي اينكار بايد لاشه ­ها را دفن نمود، دام­ها را فقط در كشتارگاه كشتار كرد، به هنگام ورود به دام داري ­ها بهداشت را رعايت نمود و بعد از خريد دام از ميادين دام و قبل از وارد كردن آنها به گله، مدتي آنها را در قرنطينه نگهداري كرد.استفاده از مواد ضدعفوني نيز در پيشگيري از بيماري و كاهش آلودگي محيط بسيار موثر است.