آشنایی با ويروس اشمالنبرگ

در فواصل زماني ماههاي اگوست و اكتبر سال 2011 ميلادي رخداد هايي از يك بيماري در گاوهاي بالغ كه منجر به تب كم و خفيف و كاهش شير  كاهش اشتها و اسهال شد در كشورهاي آلمان و هلند گزارش شد، بر اساس بررسي هاي بعمل آمده مشخص گرديد كه اين بيماري يك بيماري نوپديد در دام مي باشد و از آنجاييكه  براي اولين بار در ماه  نوامبر سال 2011 ميلادي در شهري كوچك بنام اشمالنبرگ در كشور آلمان گزارش گرديد  به همين خاطر اين نام را بر آن نهادند  و بعنوان يك بيماري نوپديد  (emerging disease ) توسط سازمان جهاني بهداشت دام نيزمعرفي گرديد ، از نظر بازه زماني از ابتداي ماه آگوست سال 2011 ميلادي  در كشورهاي هلند و آلمان رخداد هايي از اين  بيماري با علائم تب، كاهش شير، بي اشتهايي ،  و در مزارع كشور آلمان اسهال در گاو گزارش شد، گله هاي مبتلا در طي بازه زماني دو تا سه هفته با ميزان ابتلاي بالا (20 تا 70 درصد ) و بعضي از دامهاي گله هاي درگير در طي يك بازه زماني چند روزه بهبود پيدا كردند.

يك ويروي RNA  تك رشته ايي داراي پوشش مي باشد ، ويروس از خانواده Bunyaviridae مي باشد و از جنسOrthobunyavirus  مي باشد و مرتبط به ويروسهاي  سروگروپهاي Simbu مي باشد . داده هاي حاصل از سكونس نشان مي دهد كه اين ويروس نزديكترين ارتباط را با ويروس Shamonda   دارد.

مطالعات مولكولي نشان مي دهد كه ويروس يك ويروس جديد مي باشد و به جنس Orthobunyavirus سرو گروه Simbu  تعلق دارد، ويروسهاي اين گروه داراي ويژگيهاي خاصي مي باشند از : در حال حاضرفرضيه ها دال بر اين است كه عامل اين بيماري  توسط ناقلين بند پاه، عمدتا توسط مرحله midge جنس Culicoides  ، حشرات و كنه  پخش مي شوند. در حياط وحش و نشخواركنندگان پيدا مي شوند. بعضي از ويروسهاي  اين گروه همانند ويروس آكابان باعث نواقص مادرزادي در نتاج نشخواركنندگان آلوده مي شوند . نوزادن دامي متولد شده داراي  بي نظمي هاي عصبي، فلجي فلاكسيد، كوري ، تردد بيش از حد معمول عدم تعادل و تحريك پذيري بيش از حد معمول مي باشند . انتقال عمودي از طريق جفت به نوزاد تاييد شده است.

دما: در دماي 50 تا 60 درجه سلسيوس بمدت 30 دقيقه ويروس غير فعال مي شود. ضد عفوني كننده و مواد شيميايي : به ضد عفوني كننده معمول ( سديم هيپوكلريد 1% ، گلوتار آلدئيد2% ، اتانول 70% و فرمالدئيد)  حساس مي باشد. بقا : خارج از بدن ميزبان و ناقل، بمدت طولاني قادر به بقا نمي باشد.

بر اساس مطالعات اپيدميولوژيك انجام گرفته ويروس ابتدا توسط ناقلين به دام حساس منتقل مي شود و سپس بصورت عمودي از مادر به نتاج  منتقل مي شود، ويروس اشمالنبرگ در دامهاي گاو، گوسفند و بز و گاو ميش كوهان دار (Bison )جدا شده است با توجه به گزارشات ارسالي توسط دامپزشكي هاي كشور هاي آلوده ميزان ابتلا ي ظاهري( Apparent morbidity rate ) اين بيماري  بين 4 تا 17 درصد ، ميزان مرگ و مير در بين مبتلايان ( Case fatality rate ) 100 درصد گزارش شده است ، بيماري يك بيماري Vector borne  مي باشد.انتقال عامل بيماري از دام آلوده به دام سالم  از طريق تماس نامحتمل مي باشد. گزارشهاي ارسالي حكايت از آن داشته كه بيماري تا پايان ماه سپتامبر ادامه پيدا كردو متعاقبا تعداد موارد كاهش ودر پايان ماه اكتبر بيماري متوفق شد. در آلمان گزارشات به شمال رين وستفاليه محدود مي شد جاييكه تعداد 80 فارم درگير شده بودند. در كشور هلند بيش از 120 فارم درگير شدند كه غالبا در شرق كشور هلند بودند . از ماه نوامبر سال 2011 به بعد گزارشاتي از سقط و زنده زايي همراه با نارسايي هاي مادر زادي در زمان تولد كه غالبا در گوسفند و در گاو بز با كج شدن گردن (Torticollis) جمع شدن دست و پا (Arthrogryposis)  و نارسايي مغزي (Hydranencephaly)  گزارشاتي منتشر شده است ، چنين مواردي در تمامي نواحي كشور هلند، در شمال كشور آلمان، و در غرب و شرق كشور بلژيك  گزارش شده است . در قوچ علائم باليني گزارش نشده است . اين يافته ها در حال حاضر در كشور هلند و در منطقه با احتمال خطر بالا در شمال  كشور فرانسه براساس تصميم سازمان هاي ذيصلاح آنها گزارش كردني مي باشند. آزمايش هاي  اوليه  انجام گرفته توسط پژوهشكده  فريدريك لوفلر (Friedrich Loeffler Institute) در كشور آلمان مشخص كرده است  كه رخداد بدليل  بيماري هاي بلوتانگ، بيماري خونريزي دهنده اپي زوتيك، تب دره ريفت، اسهال ويروسي گاو ( BVD ) و ساير پست ويروسها  نمي باشد ، اما در تعداد 9 مورد از يكصد مورد نمونه برداري شده از تعداد 14 فارم در كشور آلمان بروش PCR به ويروس بيماري جديد  مثبت بودند.

در كشور هلند هم بهمين صورت تعداد 18 نمونه از 50 نمونه گاوهاي با علامت باليني اسهال به اين ويروس مثبت بودند. در هر دو كشور هلند و آلمان در مناطقي كه بيماري وجود نداشت و به عنوان گروه كنترل از آنها  نمونه برداري كرده بودند اين ويروس جديد پيدا نشد. در بين نمونه هاي اخذ شده از دامهاي بيمار ويروس جدا سازي ، تكثير شد و در تعدادي از گاوهايي كه بصورت تجربي آلوده شده بودند  اين عامل ايجاد بيماري ( تب و اسهال) و ويرمي كرد . همچنين در كشور هلند نارسايي هاي مادر زادي در بره و بزغاله بدليل اين ويروس اثبات گرديد (اخيرا تعداد 55 فارم گوسفند، يك فارم مثبت بز، تعداد 82 فارم گاو، 115 فارم  گوسفندو 7 فارم بز با علائم تغيير شكل در نتاج و سقط گزارش شده است ) . در كشور بلژيك تعداد 17 فارم گوسفند ( در تعداد 10 فارم گاو، 1 فارم بز تغيير شكل در اندامها را گزارش داده اند) ، تعداد 14 فارم گوسفند ( با تعداد 6 فارم گاو با گزارش تغيير شكل و نتيجه مثبت ويروس در بالغين) گزارش شده است .همچنين از يك گوساله كه مرده زا بوده است در كشور آلمان ويروس جدا شده است . اين ويروس جديد بصورت تجربي فعلا ويروس  اشمالنبرگ (Schmallenberg Virus (SBV ناميده شده است . در حال حاضر ويروس در  تعداد هفت كشورآلمان، هلند، بلژيك، فرانسه، لوگزامبورگ ايتاليا، و انگلستان  گزارش شده است.

تظاهرات باليني اين بيماري از گونه اي به گونه ي ديگر فرق مي كند در گاوهاي بالغ يك شكل خفيفي از تظاهرات باليني  در فصل فعاليت ناقلين ديده مي شود، نارسايي هاي مادرزادي ( تغيير شكل اعضائ در  گاو، گوسفند، بز و بيسون ) را در اغلب موارد در نوزادن گزارش ده است، در بعضي از گوسفندان شيري هم اسهال گزارش شده است.

علائم معمولا ظاهر نمي شوند، ولي در حالت حاد در زمان فعاليت ناقلين علائم زير ديده مي شود تب ( بالاي 40 درجه سانتي گراد) شرايط عمومي متعادل نيست بي اشتهايي كاهش توليد شير تا 50 درصد اسهال بصورت فردي بهبود دام آلوده  طي يك دوره زماني چند روزه  حاصل مي شود ، ولي در سطح گله در يك دوره زماني دو تا 3 هفته گله  بهبود مي يابد زنده زايي و تغيير شكل اعضائ ( در گوساله ها، بره و بزغاله ها) آرتروگريپوز هيدرانسفالوپتي كوتاه شدن فك تحتاني ( Brachygnthia inferior ) آنكيلوز گردش گردن ( تورتيكوليس ) اسكوليوسيس درصد بره هاي با تغيير شكل اعضائ تا حال حاضر تا 25 درصد گزارش شده است در بره هاي تازه متولد شده كه داراي شكل غير طبيعي ( malformation ) هستند حالات زير ديده مي شود : هيدرا انسفالي هيپو پلاژي سيستم عصبي مركزي پور انسفالي ادم زير جلدي ( در گوساله ها)

با بيماريهاي زير بايستي تفريق شود : بلو تانگ بيماري خونريزي دهنده اپي زوتيك تب برفكي اسهال ويروسي گاو ( BVD ) بيماري مرز  و ساير پستي ويروس ها هرپس ويروس تبپ 1 گاو و ساير هرپس ويروس هاي تب دره ريفت مواد سمي تب بي دوام گاوي ( Bovine Ephemera Fever ) نمونه هاي استاندارد براي تشخيص بيماري : در دام زنده بالغ  : خون EDTA سرم (حداقل 2 ميلي ليتر ) از نوزادان مرده زاييده : بافت مغز، سيستم عصبي مركزي ، طحال و خون براي تشخيص هاي پاتولوژيكي از نوزادن زنده متولد شده ( ترجيحا قبل از مصرف آغوز)  سرم و مكونيوم جفت و مايعات آمنيوتيك روشهاي تخيص آزمايشگاهي : 1.تست مولكولي Real Time PCR 2.جدا سازي ويروس از طريق كشت سلولي 3.ايميونوفلورسنت غير مستقيم 4.تست خنثي سازي

در حال حاضر درمان ويژه اي و يا واكسني  براي اين بيماري وجود ندارد ،  تغيير شكل در بره ها بدليل بيماري مشكلات متعددي را در زمان زايمان مي تواند بوجود بياورد ، از بكار بردن نيروي زياد براي بيرون آوردن نوزاد خودداري شود و صرفا زماني كه جنين مرده باشد اقدام به فيتوتومي شود.

كنترل ناقلين بيماري مي تواند در زماني كه ناقلين فعال هستند  باعث كاهش انتقال عامل بيماري بشود به تاخير انداختن قوچ اندازي در گله ها مي تواند در كنترل بيماري موثر باشد.

هنوز مباحث ناشناخته متعددي در خصوص ناقل  انتقال  ويروس، توزيع جغرافيايي ، قابليت انتقال دامهاي آلوده و منشائ  ويروس در رابطه با اين ببيماري وجود دارد.ويروس عامل اين رخداد  جداسازي شده است  اما از آنجاييكه در حال حاضر تست سرولوژيكي برا ي تعيين آنتي بادي حاصل از ويروس  وجود ندارد بنابراين ديده وري (سرويلانس) سرولوژيكي در حال حاضر امكان پذير نمي باشد و اين موضوع مانع  رديابي و ديده وري ما در سيستم دامژزشكي مي باشد ، ولي تهيه و تاييد  يك تست سرولوژيكي توسط متخصصان هلندي و آلماني شروع شده و در آينده نزديك از آن براي ديده وري و غربالگري استفاده خواهد شد .

ورود دام زنده بظاهر سالم كه آلوده به ويروس اشمالنبرگ مي باشد (دام از نظر باليني سالم ولي از نظر پاراكلينيكي آلوده باشد ) ورود ناقلين آلوده به ويروس اشمالنبرگ از مبادي مناطق و كشورهاي آلوده  به ويروس

از آنجاييكه تعداد معدودي از Orthobunyaviruses مشترك بين انسان و دام مي باشند و با توجه به بيانيه رسمي سازمان جهاني بهداشت دام كه در ماه  فوريه سال 2012 ميلادي صادر گرديد و همچنين تجزيه و تحليل خطرات احتمالي بعمل آمده توسط متخصصان كشور هلند و تاييد اين ارزيابي توسط مركز كنترل و پيشگيري بيماريهاي اتحاديه اروپا  ، احتمال خطر سرايت اين ويروس به  انسان نامحتمل مي باشد . عليرغم اين موضوع به كشاورزان ، دامپروران و دامپزشكان توصيه مي شود كه معيارهاي بهداشتي را در زمان كار با  موارد سقط در دام رعايت كنند.

اعمال سيستم سرويلانس بشكل Scanning   اعمال سرويلانس هدفمند Targeted surveillance بررسي همه جانبه رخداد بيماري در صورت وقوع مطالعات مترو لوژيكي